«Faza–nol» sirtmogʻi nima
Izolyatsiya metall korpusga teshilganda yopiq zanjir hosil boʻladi: transformator chulgʻamidan faza oʻtkazgichi orqali shikastlangan joyga va himoya oʻtkazgichi (PE yoki PEN) orqali qaytib. Bu zanjir «faza–nol» sirtmogʻi, uning toʻliq qarshiligi esa Zs deb ataladi.
Shikastlanishda qancha tok oqishi Zs ga bogʻliq: Ik = U₀ / Zs, bu yerda U₀ — fazaning yerga nisbatan kuchlanishi (230 V). Sirtmoq qarshiligi qancha katta boʻlsa, qisqa tutashuv toki shuncha kichik boʻladi.
Chizmani yon tomonga suring →
- 1Transformator chulgʻamiSirtmoqning boshi va oxiri; uning qarshiligi Z_T.
- 2Faza oʻtkazgichiLiniya qancha uzun va sim qancha ingichka boʻlsa, Z_L shuncha katta.
- 3Korpusga teshilishIzolyatsiya buzilgan joy.
- 4Himoya oʻtkazgichi PETokni transformator neytraliga qaytaradi; qarshiligi Z_PE.
- 5AvtomatTok yetarlicha katta boʻlsa, liniyani me’yoriy vaqtda oʻchirishi kerak.
Nega avtomat oʻchmasligi mumkin
Avtomat tok elektromagnit ajratgichning chegarasi Ia dan oshgandagina oniy oʻchiradi. B, C va D tavsifli avtomatlarda bu chegara nominal tok In dan taxminan 5, 10 va 20 marta katta. Qisqa tutashuv toki chegaradan kichik boʻlsa, avtomat issiqlik ajratgichi orqali sekin oʻchadi — shu vaqt davomida esa korpusda xavfli kuchlanish turadi.
Shuning uchun ingichka simli uzun liniya, boʻshagan kontaktlar yoki notoʻgʻri tanlangan avtomat tavsifi himoyani foydasiz qilib qoʻyishi mumkin — avtomatning oʻzi soz boʻlsa ham.
Chizmani yon tomonga suring →
Koʻrgazmali raqamlar: U₀ = 230 V, qarshiliklar misol uchun tanlangan. Haqiqiy Zs va Ik bayonnomada har bir zanjir boʻyicha koʻrsatiladi.
Standartdagi shart
IEC 60364-4-41 (411.4.4-band) TN tizimlari uchun Zs × Ia ≤ U₀ shartini talab qiladi, bu yerda Ia — me’yoriy vaqtda oʻchishni ta’minlovchi tok (230 V dagi 32 A gacha boʻlgan oxirgi zanjirlar uchun — 0,4 s). Bundan 16 A avtomat uchun eng katta ruxsat etilgan Zs kelib chiqadi:
| Tavsif | Ia (16 A) | U₀ = 230 V da eng katta Zs |
|---|---|---|
| B · 5·In | 80 A | ≈ 2,88 Ω |
| C · 10·In | 160 A | ≈ 1,44 Ω |
| D · 20·In | 320 A | ≈ 0,72 Ω |
Sinov Oʻz DSt IEC 60364-6 (GOST R 50571.16-2019), 6.4.3.7.3-band boʻyicha oʻtkaziladi: asbob har bir guruhda Zs ni oʻlchaydi va kutilayotgan qisqa tutashuv tokini hisoblaydi, keyin u oʻrnatilgan avtomat tavsifi bilan solishtiriladi.
Xizmat, oʻlchash tartibi va bayonnoma haqida batafsil — «“Faza–nol” sirtmogʻi qarshiligi» sahifasida.
Bu sinovni biz oʻtkazamiz: «Faza–nol» sirtmogʻi
Qisqa tutashuvda himoya avtomati oʻz vaqtida oʻchishini tekshiramiz.